Blog

Dolegliwości bólowe odcinka lędźwiowo-miednicznego w czasie ciąży

Pisaliśmy już o mięśniach głębokich i lokalnych, których aktywacja sprzyja redukcji odczuć bólowych. Dzisiejszy post także o aktywacji tych mięśni ale w odniesieniu do bólu pleców i miednicy związanych z ciążą.

Ból okolicy lędźwiowo-miednicznej jest częstą dolegliwością związaną z okresem ciąży. Często występuje także po porodzie. Stwierdzono, że dotyczy około 44% kobiet w ciąży i 25% kobiet tuż po porodzie. Przyczyna omawianego bólu uznawana jest za wieloczynnikową oraz związaną ze stabilnością miednicy. Podczas ciąży hormonalnie wywołany wzrost wiotkości więzadeł prowadzi do nieco większego zakresu ruchów w stawach miednicy. Zwiększone rozluźnienie więzadeł może prowadzić do większego uzależnienia od prawidłowej aktywności mięśni lokalnych w celu uzyskania idealnego przenoszenia ciężaru z tułowia na nogi w regionie lędźwiowo-miednicznym. Badania, które przeprowadzono pod kątem biomechanicznych zmian zachodzących w ciąży wskazują, że zmniejszona stabilność połączeń stawowych może być kompensowana przez zwiększoną aktywność mięśni głębokich.

Które to mięśnie?

Najgłębsza warstwa mięśni brzucha, czyli poprzeczny brzucha poprzez swoją aktywność zwiększa sztywność stawów krzyżowo-biodrowych. Tworzy on pas wokół przednio-bocznej części brzucha z poprzecznym przebiegiem włókien. Przyczepia się za pośrednictwem powięzi piersiowo-lędźwiowej do kręgów lędźwiowych, miednicy i klatki piersiowej. Przebiega w poprzek stawów krzyżowo-biodrowych oraz rygluje kość krzyżową pomiędzy kośćmi biodrowymi miednicy. Jego napięcie przyrównywane jest do gorsetu, który tworzy formę aktywnej stabilizacji omawianego regionu. Uważa się, że mięsień ten przyczynia się do stabilności na trzy sposoby poprzez: regulowanie ciśnienia śródbrzusznego, przekazywanie siły na kręgosłupie lędźwiowym poprzez powięź piersiowo-lędźwiową oraz zwiększanie sztywności w stawach krzyżowo-biodrowych.

Oprócz wymienionego mięśnia poprzecznego brzucha z lokalnych mięśni głębokich, które uważane są za stabilizatory dolnego odcinka kręgosłupa i miednicy, wymienić należy również: mięsień wielodzielny (część lędźwiowa) oraz mięśnie dna miednicy.

Aktywacja mięśni głębokich.

Badania wskazują, że świadome napinanie najgłębszego mięśnia brzucha (poprzecznego) ma kluczowe znaczenie dla zmniejszenia dolegliwości bólowych rejonu lędźwiowo-miednicznego związanego z ciążą i porodem. Szczególnie dotyczy to kobiet, u których ból samoistnie nie minął pomimo upływu kilku miesięcy od porodu. Wówczas omówiona aktywacja głębokich mięśni lokalnych w systemie tzw. ćwiczeń stabilizujących przynosi pozytywne efekty.

Z badań wynika także, że ćwiczenia indywidualnie wykonywane pod okiem i z instruktażem specjalisty przynoszą więcej korzyści niż ćwiczenia wykonywane bez wskazówek. Istotne jest również by były to ćwiczenia, które zawierają w sobie trening kontroli motorycznej. Powinna to być świadoma aktywacja mięśni lokalnych, które odpowiedzialne są za kontrolę ruchu w danym stawie. Najlepsze efekty uzyskuje się, gdy ćwiczenia przeprowadzone są bez bólu i świadomie wplatane są w codzienne czynności.

Problem nietrzymania moczu i mięśnie dna miednicy

Problem nietrzymania moczu, szczególnie o charakterze wysiłkowym jest powszechny i dotyczy dużej liczby kobiet. Pomimo tego temat ten wciąż pozostaje tematem tabu, a kobiety niezwykle rzadko kierują się do opieki medycznej w celu otrzymania pomocy. W kolorowej prasie kobiecej można znaleźć instrukcje jak napiąć mięśnie odpowiedzialne za utrzymanie moczu. Tymczasem jak się okazuje, dostępne wskazówki nie do końca są poprawne i właściwe.

Zdecydowanie niewiele kobiet z wysiłkowym nietrzymaniem moczu jest w stanie poprawnie kurczyć mięśnie dna miednicy. Podaje się, że znaczna większość badanych poproszonych o napięcie mięśni dna miednicy napinała duże mięśnie globalne, takie jak: pośladki , mięśnie przywodzące uda, mięśnie brzucha a nie właściwy mięsień. Skoro tak się dzieje to znaczy, że jednym z kilku problemów niepoprawnego napinania jest zbyt intensywny skurcz oraz braku izolowanego napięcia odpowiedniego mięśnia czyli dźwigacza odbytu.

Należałoby pokrótce przybliżyć fizjologię tych mięśni oraz funkcje jakie pełnią. Literatura wskazuje, że mięśnie dna miednicy odgrywają rolę zarówno w mechanizmie prawidłowej kontroli oddawania moczu, jak również kontroli postawy regionu lędźwiowo-miednicznego. Grupa tych mięśni odgrywa ważną rolę w stabilizacji tej okolicy. A skoro tak się dzieje to nie dziwi fakt, że włókna mięśniowe, które budują te mięśnie, są głównie włóknami tonicznymi. Charakteryzuje je umiejętność pracy długotrwałej o niskiej intensywności czyli powolny skurcz, który nie prowadzi do szybkiego zmęczenia. Są to mięśnie „czerwone” to znaczy z dużą ilością kapilar. Pracują w warunkach tlenowych czyli potrzebują dużo krwi i tlenu. Wstrzymywanie oddechu czy praca z tłocznią brzuszną przy aktywnym napinaniu dna miednicy zaburza ich naturalną funkcję. Mając to wszystko na uwadze istotne jest by w treningu odtworzyć fizjologiczny charakter ich pracy. By tak się stało najlepiej jest rozpocząć naukę poprawnego napięcia mięśni dna miednicy pod okiem wyszkolonej w tym temacie osoby. Szczególnie jest to wskazane, gdy współwystępują dolegliwości bólowe w rejonie miedniczno-lędźwiowym. Będzie to miało wpływ na napięcie spoczynkowe omawianych mięśni oraz umiejętność podjęcia fizjologicznego skurczu. Konieczne jest także przeprowadzenie odpowiedniego wywiadu i badania pacjenta mającego na celu wykluczenie innych przyczyn mogących mieć wpływ na dysfunkcję nietrzymania moczu.

Najczęściej popełniane błędy podczas wykonywania ćwiczeń mięśni dna miednicy:

- Zbyt intensywny i krótki skurcz najczęściej połączony z napięciem dużych mięśni regionu miednicy
- Zaciskanie mięśni przy użyciu zwieraczy cewki moczowej a nie dźwigacza odbytu
- Wstrzymywanie oddechu
- Brak diagnostyki wstępnej, kobieta samodzielnie decyduje o podjęciu ćwiczeń bez pomocy wyszkolonej w temacie osoby
- Napinanie mięśni przy okazji wykonywania innego treningu, najczęściej siłowego

Kiedy warto zadbać o mięśnie dna miednicy by nie było za późno?

- Przy pierwszych objawach wysiłkowego nietrzymania moczu, które pojawiają się przy kichaniu, intensywniejszym wysiłku takim jak na przykład bieganie
- Po porodzie i operacjach w obrębie miednicy
- Przy utrzymujących się dolegliwościach bólowych w obrębie miednicy i odcinka lędźwiowego kręgosłupa
- Po urazach w obrębie miednicy
- Przy długotrwale utrzymującym się stresie

Dolegliwości bólowe kręgosłupa i miednicy w ciąży i po porodzie

Ból krzyża lub obręczy miednicznej jest bardzo powszechny w czasie ciąży. Związane jest to ze zmianami biomechanicznymi takimi jak zmiana ustawienia środka ciężkości czy zmianami hormonalnymi wpływającymi na tkankę łączną. Ciało kobiety przechodzi w tym czasie różne zmiany takie jak: przyrost masy ciała, zmiany postawy, siły mięśni, wiotkości stawów i więzadeł. Pośrednio wpływa to na zaburzoną stabilność tułowia a tym samym mniejszą ochronę struktur stawowych lędźwi i miednicy.

Udowodniono, że mięsień poprzeczny brzucha odgrywa kluczową rolę w optymalnym funkcjonowaniu kompleksu lędźwiowo-miednicznego. Funkcja tego mięśnia to stabilizacja dolnego odcinka pleców i miednicy oraz wyprzedzająca aktywność zanim pojawi się ruch kończynami. Wspólnie z mięśniami międzysegmentalnymi kręgosłupa (krótkimi mięśniami tuż przy kręgosłupie) i mięśniami dna miednicy zwiększa sztywność napięcia powięzi w tym regionie. Jednym ze zjawisk zaburzających ten mechanizm jest rozstęp mięśni brzucha występujący często po porodzie. Wynika z tego, że w przypadku niektórych kobiet biomechaniczne i fizjologiczne zmiany w ciąży i po porodzie mogą mieć niekorzystny wpływ na powięziowy system wsparcia cylindra brzusznego. Jedną ze struktur, która może być obciążona na skutek ekspansji brzucha jest alba linea (kresa biała) czyli kompleks tkanki łącznej, który łączy mięśnie brzucha po prawej i lewej stronie. Skutkiem tego może być zaburzona praca kompleksu lędźwiowo-miednicznego w funkcji przenoszenia obciążenia. Wymienione mięśnie nie pełnią swej funkcji w stabilizacji tego regionu, co sprzyja występowaniu bólu krzyża. Osłabiona praca mięśni dna miednicy przy niewydolnym mięśniu poprzecznym brzucha może wywołać objawy nietrzymania moczu.

Skuteczną strategią terapeutyczną, w prewencji oraz zmniejszeniu dolegliwości bólowych i dysfunkcji w obszarze lędźwiowo-miednicznym, jest trening stabilizacyjny. Polega on na nauce lokalnego napinania mięśni głębokich tego regionu, które odpowiedzialne są za utrzymanie jego stabilności . Pod okiem fizjoterapeuty już przed ciążą oraz w jej trakcie, kobieta może nauczyć się napinać w sposób izolowany mięsień poprzeczny brzucha oraz mięśnie dna miednicy. Zadania te nie przypominają typowych „brzuszków”, gdyż te zwiększają ciśnienie w jamie brzusznej i w efekcie zaburzają pracę systemu głębokich mięśni.

Gdy wystąpią objawy bólowe w trakcie ciąży lub po porodzie omawiana strategia terapeutyczna pomaga w ich redukcji. Sprzyja również utrzymaniu sztywności a przez to stabilności w regionie kręgosłupa lędźwiowego i miednicy. Aktywacja lokalnych mięśni pomaga odciążyć stawy tego regionu oraz sprawnie powrócić tkankom do stanu z przed ciąży.

Aktualności

Dane Adresowe

Reditum Gabinet Fizjoterapii

47-224 Kędzierzyn-Koźle
ul. Piotra Skargi 23/3
Telefon: +48 790 856 143
Telefon: +48 500 003 927
E-mail: reditum@reditum.pl
Facebook: facebook

O nas

Świadczymy kompleksowe usługi fizjoterapeutyczne. Zapraszamy do zapoznania się z zakresem naszych działań, które skierowane są w stronę osób z dysfunkcjami narządu ruchu czyli układu neuro-mięśniowo-szkieletowego.